PET24
S E R W I S   I N F O R M A C Y J N Y

Gdyby rzeźnie miały szklane szyby, każdy byłby wegetarianinem  - Paul McCartey
...
RYBY
Dosyć ciekawe istoty uwzględniając budowę, czy różnorodność barwy, jaką posiadają. Większość nie przywiązuje wagi do tego czy są, czy ich nie ma. Dla jednych są obiektem zainteresowania, inni widzą je jedynie na talerzu. Bez względu na mieszane opinie , to istota żywa, która najbardziej z wszystkich gatunków na całej planecie wytworzyła niewiarygodne dla swej budowy cechy. Każda z nich może posiadać inną poczynając od karmienia młodych mlekiem, kończąc na oddychaniu ludzkim powietrzem.
.
.

  • Budowa szkieletu ryby
Ciało ryby podzielone jest na głowę, tułów i ogon. Głowa łączy się z tułowiem nieruchomo, nie występuje odcinek szyjny. Szkielet ryb jest zbudowany z chrząstek (chrzęstnoszkieletowe) lub kości (kostnoszkieletowe). Składa się z czaszki, kręgosłupa, żeber, szkieletu pasów, szkieletu płetw oraz - charakterystycznych dla ryb kostnoszkieletowych - skostnień międzymięśniowych, tzw. ości. Szczęki są ruchome, z wyjątkiem zrosłogłowych, u których górna szczęka jest trwale połączona z puszką mózgową. Dużą ruchliwość szczęk ryby zawdzięczają połączeniu żuchwy z puszką mózgową za pośrednictwem górnej części łuku gnykowego (czaszka hyostyliczna).Kręgosłup tworzą dwuwklęsłe (amficeliczne) kręgi, których liczba jest cechą gatunkową. Między kręgami zachowane są resztki struny grzbietowej. Do kręgów w części tułowiowej przytwierdzone są żebra.
  • Budowa łuski ryby
Łuski – cienkie płytki kostne pokryte szkliwem osadzone w kieszonkach, stanowiące osłonę ciała, przeważnie ułożone w podłużne i poprzeczne szeregi, zachodzące na siebie dachówkowato, pokryte śluzem. U wielu gatunków kolor łusek pełni funkcję maskującą. Są one wytworem skóry właściwej. Łuski wraz z pokrywającym je śluzem zmniejszają opór ciała poruszającej się ryby. Łuski ryb przyrastają okresowo. Wiosną i latem ryby rosną szybko, linie przyrostu łusek są szersze i ułożone rzadziej; widać je w postaci jasnych pasków. Jesienią i zimą linie przyrostu są węższe i tworzą paski ciemne. Na podstawie liczby pasków można określić wiek ryby.

Typy łusek
plakoidalne – najbardziej pierwotne, składające się z ukrytej głęboko w skórze płytki kostnej i osadzonego na niej ząbka zbudowanego z dentyny i pokrytego szkliwem, występują u ryb spodoustych, nazywane są zębem skórnym

ganoidalne – w kształcie rombu, powleczone ganoiną, występują m.in. u jesiotrokształtnych

łuski kosmoidalne – zbudowane z kosminy (dawne dwudyszne i trzonopłetwe)

łuski elastyczne – u większości współczesnych gatunków ryb, mają one widoczne skleryty (słoje przyrostowe) pozwalające określić wiek ryby

cykloidalne (koliste) – okrągłego kształtu, o tylnych brzegach gładkich
ktenoidalne (grzebykowate, zgrzebłowate) – o powierzchni szorstkiej w dotyku, z krawędzią ząbkowanąBibliografia
  • Budowa skrzeli
narządy oddechowe zwierząt wodnych umożliwiające oddychanie tlenem rozpuszczonym w wodzie. S. występują m.in. u wielu wieloszczetów, skorupiaków, mięczaków, szkarłupni, bezczaszkowców, kręgoustych, ryb i niektórych płazów. U kręgowców s. to silne unaczynione wyrostki pochodzenia ektodermalnego lub endodermalnego. Bezżuchwowce, ryby i larwy płazów bezogonowych mają s. wewnętrzne, a larwy ryb oraz płazy ogoniaste i beznogie s. zewnętrzne. S. wielu gatunków zwierząt oprócz wymiany gazowej mogą pełnić funkcje wydalnicze i osmoregulacyjne.
  • Budowa uzębienia ryb
Ryby chrzęstnoszkieletowe, ryby chrzęstne (Chondrichthyes) – gromada kręgowców wodnych – tradycyjnie zaliczanych do ryb właściwych (Pisces) – obejmująca chimery, płaszczki i rekiny, łącznie ponad 1000 gatunków. Żywią się pokarmem zwierzęcym. Większość gatunków ryb chrzęstnych żyje w wodach morskich. Rekiny znane są z zapisów kopalnych datowanych na ponad 400 mln lat, płaszczki pojawiły się prawdopodobnie 200 mln lat temu.

Jak sama nazwa wskazuje chrzęstnoszkieletowe mają chrzęstny szkielet i strunę grzbietową. Ich ciała są nagie lub pokryte łuskami plakoidalnymi, tzw. zębami skórnymi. Brak pęcherza pławnego, skrzela mają osobne ujścia w postaci 4 - 7 par szpar skrzelowych. Ciało ma wrzecionowaty kształt, u płaszczek jest mocno spłaszczone grzbietowo-brzusznie. U spodoustnych (płaszczki i rekiny) przód głowy jest wyciągnięty w dziób, pod którym znajduje się otwór gębowy i narządy węchu. Promienie płetw spodoustnych są miękkie. Płetwa ogonowa jest asymetryczna, szczęki uzbrojone w potężne pokryte szkliwem zęby. Łuk żuchwowy ruchomo zestawiony z puszką mózgową. Tuż za oczami znajduje się połączony z gardzielą otwór, zwany tryskawką, będący rudymentem dodatkowej szpary skrzelowej. U zrostogłowych puszka mózgowa jest zrośnięta z górną częścią łuku żuchwowego na stałe. Ich zęby nie mają szkliwa, tworzą tzw. płytki żujące. 4 pary szpar skrzelowych leżą blisko siebie i są przykryte wspólnym fałdem skórnym, dlatego widoczna jest tylko jednak z nich. Pływalność niektórych chrzęstnoszkieletowych zwiększa bogata w tłuszcz wątroba. Niektóre ryby mają jednak pływalność ujemną, dlatego muszą znajdować się w ciągłym ruchu, w przeciwnym razie bowiem mogłyby opaść na zbyt duże głębokości.
  • Piramida podgatunków
  • Ubarwienie ryb
Kolorystyka ryb kontrolowana jest przez dwa układy: hormonalny i nerwowy. Droga hormonalna reguluje głównie zmiany ubarwienia związane z dojrzewaniem ryby czy przybraniem szaty godowej. Drogą nerwową zachodzą szybkie zmiany kolorystyki, wywołane stresem, wygraniem/przegraniem walki, kamuflażem związanym z polowaniem lub ukrywaniem się przed drapieżcą. Niezależnie od drogi regulacji ryby muszą w swej diecie pobierać stosowne barwniki czy ich prekursory, by ich barwy były nasycone, czyste i cieszyły oko akwarysty.



Za kolor odpowiedzialne są pigmenty zlokalizowane w specjalnych komórkach - chromatoforach. Za barwę czerwoną i pomarańczową odpowiadają karotenoidy, za żółtą - ksantofile, pigment melanina warunkuje barwę brązową i czarną, niebieską - fikocyjanina. Te cztery barwniki są odpowiedzialne za praktycznie wszystkie kolory ryb. Barwy pośrednie - np. zielona - powstają ze złożenia dwóch barwników, w tym przypadku niebieskiego i żółtego.

Ryby potrafią produkować jedynie melaninę, wszystkie inne barwniki lub ich prekursory są pochodzenia zewnętrzego. Fikocyjanina jest typowa dla niektóych gatunków glonów (spirulina). Karotenoidy są szeroko rozpowszechnione u morskich i słodkowodnych bezkręgowców (w polskich wodach chociażby "czerwone" rozwielitki) - głównie w postaci astaksantyny i kantaksantyny. Duże ich ilości znajdują się także w mięsie łososia - zwłaszcza w dobie sztucznej hodowli i "podrasowywania" koloru mięsa tej ryby uzyskanymi sztucznie asta- i kantaksantyną. Ksantofile w dużych ilościach można znaleźć w przetworach zbożowych oraz w żółtkach jaj. Hodowcy pielęgnic robiąc miksy pokarmowe dla swoich ryb powinni pamiętać o tych składnikach - a ryby odwdzięczą się bajecznymi, intensywnymi kolorami, oczywiście w formie zdefiniowanej przez ich genetykę. Efekty prawidłowej suplementacji barwników u pielęgnicy pawiookiej znajdują się na zdjęciu 1 (forma Lutino Red Tiger), 2 (forma nominatywna), 3 (forma Red Oscar).





Pisząc o kolorystyce ryb nie sposób nie wspomnieć o dość smutnym zwyczaju farbowania i tatuowania ryb. Proceder ten nie ominął pielęgnicy pawiookiej - stąd chociażby "odmiana" Strawberry Oscar i Blueberry Oscar, nasączona odpowiednio różowym lub niebieskim barwnikiem. Barwienie nie jest letalne dla ryby, ale naraża ją na stres i gorszy rozwój, także efekt końcowy w niczym nie przypomina kupionej ryby. W miarę wzrostu barwnik, którym była nasączona młoda pielęgnica pawiooka, ulega rozproszeniu i w efekcie uzyskujemy dosrosłego osobnika Albino/Lutino, który był podstawą do takiego "farbowania"

Tatuaże z kolei oczywiście nie schodzą, ponieważ technika ich wykonania nie różni się niczym od tatuaży "ludzkich". Osobiście nie widzę nic pięknego w rybach z napisami na łuskach, czy w wymyślne wzory - i apeluję o nie kupowanie takich ryb. Stres przy wykonaniu tatuażu jest dużo większy niż przy barwieniu. Estetyka takiej ryby jest w najdelikatniejszym ujęciu sprawy bardzo dyskusyjna. Właścicielami zostaja najczęściej ludzie, którzy z akwarystyką nie mają nic wspólnego - zwierzę jest zabawką, mającą wywołać określony efekt u widzów, "podziwiających" treść czy formę znakowania.
Osobną kwestią jest "podrasowywanie" hormonalne kolorów u ryb. Tu młode pielęgnice pawiookie niestety są bardzo typowym przykładem, zwłaszcza sprowadzane z farm azjatyckich. Młode ryby faszerowane są testosteronem, który wywołuje objawy przedwczesnego dojrzewania - ryby przyjmują ubarwienie osobników dorosłych. Sytuacja jest typowa zwłaszcza dla odmian czerwonych lub z czerwonymi znaczeniami (Red, Red Tiger). Po ustaniu suplementacji hormonalnej czerwień blednie, często w kierunku koloru bladopomarańczowego lub żółtego. Kolory pojawiają się z powrotem w chwili dojrzewania płciowego ryby. Wpływ tetsosteronu podawanego we wczesnej mlodości na zdrowie ryby w późniejszym okresie nie został zbadany - a przynajmniej nic mi o tym nie wiadomo. Badania dotyczyły zwykle wpływu na zdrowie człowieka - w przypadku ryb karmionych testosteronem dla uzyskania szybszego wzrostu.
  • Ssaki morskie
Ssaki morskie – ssaki, które większość swojego życia spędzają w słonych wodach mórz lub oceanów. Grupa ta obejmuje ponad sto gatunków ssaków wywodzących się od przodków prowadzących lądowy tryb życia. Są wtórnie przystosowane do życia w wodzie. Charakteryzują się dużymi rozmiarami ciała, opływowym kształtem, termoizolacyjnymi właściwościami skóry i – u większości gatunków – przekształceniem kończyn w płetwy. U waleni kończyny tylne zanikły a ogon przekształcił się w poziomo ustawioną płetwę ogonową. U niektórych wytworzyła się płetwa grzbietowa. Większość ssaków morskich utraciła typowe dla ssaków lądowych owłosienie, z wyjątkiem włosów czuciowych.
Niektóre z tych zwierząt całkowicie związały się ze środowiskiem wodnym, inne wychodzą na ląd lub wpływają do estuariów i wód słodkich, zwykle na czas okresu godowego i rozrodu lub w poszukiwaniu pokarmu.

Do ssaków morskich zaliczane są walenie, syreny, ssaki płetwonogie (foki, uchatki i morsy), dwa gatunki łasicowatych (wydra morska i wydra patagońska) oraz niedźwiedź polarny. Najliczniejszą w gatunki grupę stanowią walenie.
Większość ssaków morskich stanowiła dla człowieka cel polowań. Pozyskiwano z nich tłuszcz, spermacet, skóry i mięso. Kły morsów cenione są podobnie do ciosów słoni. W wyniku działalności człowieka populacje ssaków morskich zostały drastycznie ograniczone. Obecnie większość gatunków jest objęta ochroną.

Do morskich ssaków polskiej strefy Morza Bałtyckiego zaliczane są:

białucha (Delphinapterus leucas)
butlonos (Tursiops truncatus)
delfin białonosy (Lagenorhynchus albirostris)
delfin zwyczajny (Delphinus delphin)
długopłetwiec (Megaptera novaeangliae)
finwal (Balaenoptera physalus)
foka obrączkowana (Pusa hispida)
foka pospolita (Phoca vitulina)
foka szara (Halichoerus grypus)
morświn (Phocoena phocoena)
sejwal (Balaenoptera borealis)
wal butelkonosy północny (Hyperoodon ampulatus)
wal dwuzębny (Mesoplodon bidens)wieloryb biskajski (Eubalaena glacialis)
  • Rozmnażanie
Twoja strona firmowa - szybko i za darmo!